Trong một lần chia sẻ về cân bằng âm dương trong ăn uống, có cô bác nói với em: “Nghe chuyện hàn nhiệt rồi phối ngũ thực phẩm thấy khó quá em ơi.”

Thật ra, Y học cổ truyền không bắt mình phải nhớ quá nhiều thứ phức tạp. Điều quan trọng nhất vẫn là hiểu nguyên lý và học cách lắng nghe cơ thể mình.

Trong Đông y, thực phẩm cũng có tính hàn, nhiệt, ôn, lương giống như thuốc. Ví dụ phần lớn các loại gia vị như gừng, tỏi, hành, tiêu, tía tô, kinh giới… thường có tính ấm, nên người xưa hay phối cùng các món thiên lạnh như cua, ốc, hến, vịt hay nhiều loại rau sống để giúp cân bằng lại. Đa phần vị cay thường thiên ấm, vị đắng thường thiên mát, dù vẫn có ngoại lệ như bạc hà hay ngải cứu. Việc phối ngũ đó không phải để cầu kỳ, mà để cơ thể ăn vào dễ chịu và ít sinh lệch hơn.

Nhưng thật ra, cơ thể mình mới là thứ nói rõ nhất món ăn đó có hợp hay không. Nếu ăn vào mà bụng lạnh, dễ sôi bụng, đầy hơi, trung tiện nhiều, đại tiện lỏng hoặc người mệt hơn thì thường là cơ thể đang không chịu được lượng thực phẩm tính mát đó. Ngược lại, nếu ăn nhiều đồ cay nóng mà thấy nhiệt miệng, bốc hỏa, khát nhiều, táo bón hoặc nóng rát khi đi ngoài thì thường là cơ thể đang tích nhiệt.

Càng làm nghề em càng thấy, nhiều người không biết rõ tính vị từng món ăn nhưng vẫn khỏe, vì họ biết lắng nghe cơ thể. Ăn món nào thấy nhẹ người thì dùng vừa phải. Ăn món nào thấy nặng bụng, khó chịu thì tự điều chỉnh lại. Đó cũng là một cách dưỡng sinh rất tự nhiên.

Đông y từ xưa luôn coi trọng sự cân bằng. Không có món gì tuyệt đối tốt cho tất cả mọi người, cũng không có cách ăn nào đúng cho mọi thể trạng. Nên thay vì cố nhớ thật nhiều lý thuyết, đôi khi mình chỉ cần ăn đa dạng hơn, sống điều độ hơn và chịu khó quan sát cơ thể mình một chút. Vì khi hiểu được cơ thể mình đang cần gì và không hợp điều gì, mỗi người thật ra đã là một người thầy thuốc rất quan trọng của chính mình rồi cô bác anh chị ạ.

Thu Phong.