Trong Đông y có một câu rất căn bản: “Nam lấy tinh làm gốc, nữ lấy huyết làm gốc.” Câu này không phải để phân biệt hơn kém, mà để nhắc rằng cơ thể nam và nữ vận hành khác nhau, nên cách dưỡng sinh cũng không thể giống nhau hoàn toàn.

Với nam giới, gốc nằm ở Thận tinh. Thận tinh liên quan đến sức bền, sinh lực, trí nhớ, xương cốt và khả năng phục hồi. Người đàn ông Thận tinh còn đầy thường lưng gối vững, có lực, đầu óc minh mẫn. Khi Thận tinh hao, người dễ mỏi lưng, yếu gối, tóc bạc sớm, trí nhớ giảm, thiếu sinh khí. Điều đáng nói là Thận tinh không chỉ hao vì tuổi, mà hao rất nhanh vì thức khuya, lao lực, rượu bia, căng thẳng kéo dài và sống trong trạng thái gồng quá lâu.

Với phụ nữ, gốc lại nằm ở huyết. Vì đời người phụ nữ gắn với kinh nguyệt, thai sản, nuôi con — đều là những quá trình tiêu hao huyết. Huyết đủ thì da hồng, tóc có sức sống, ngủ sâu, tinh thần ổn định, kinh nguyệt điều hòa. Huyết hư thì da xỉn, dễ mệt, hay quên, ngủ không sâu, dễ lo nghĩ, kinh nguyệt ít hoặc rối loạn. Nên phụ nữ muốn đẹp bền, khỏe bền thì không thể chỉ chăm da bên ngoài, mà phải dưỡng huyết từ gốc.

Nam thuộc dương, nên cần vận động và sơ tiết. Đàn ông ngồi nhiều, ít vận động, áp lực cao mà không có đường giải tỏa thì dương khí dễ bị uất lại, sinh tức ngực, nóng nảy, đau đầu, huyết áp dao động, mất ngủ. Với nam giới, vận động đều, ngủ đủ, bớt rượu bia và có khoảng lặng thật sự để phục hồi là rất quan trọng.

Nữ thuộc âm, nên dễ hàn và dễ hao huyết. Phụ nữ thường lạnh tay chân, bụng lạnh, đau bụng kinh, dễ mệt khi ngồi điều hòa lâu. Vì vậy, giữ ấm bụng dưới, bàn chân, hạn chế đồ lạnh, ăn ấm nấu chín, ngủ sớm và để cảm xúc được thông là nền tảng dưỡng sinh rất quan trọng.

Càng làm nghề em càng thấy: đàn ông thường suy từ thể chất trước rồi tinh thần đi xuống theo; phụ nữ thường rối từ cảm xúc trước rồi cơ thể mới biểu hiện theo. Nam cần giữ tinh, dưỡng Thận, vận động để khí thông. Nữ cần dưỡng huyết, giữ ấm, điều Can để cảm xúc không uất lại.

Dưỡng sinh đúng không phải là ai cũng làm giống ai. Mà là hiểu cơ thể mình đang hao ở đâu, đang tắc ở đâu, rồi chăm đúng phần gốc ấy. Đi chậm một chút, nhưng đi đúng, cơ thể sẽ biết cách hồi phục bền hơn.

Thu Phong